20 câu Sinh Học Lớp 11 – Chương 5. Mối quan hệ giữa các quá trình sinh lí trong cơ thể sinh vật và một số ngành nghề liên quan đến sinh học cơ th…

Giải thích: Quang hợp sử dụng CO₂ và H₂O (sản phẩm của hô hấp) để tổng hợp chất hữu cơ và O₂. Ngược lại, hô hấp tế bào sử dụng chất hữu cơ và O₂ (sản phẩm của quang hợp) để giải phóng năng lượng, đồng thời thải ra CO₂ và H₂O. Đây là mối quan hệ tương hỗ, đảm bảo sự duy trì và phát triển của cơ thể thực vật.

Giải thích: Bác sĩ thú y là người chuyên khám, chữa bệnh, phòng ngừa dịch bệnh cho động vật. Đây là một ngành nghề trực tiếp ứng dụng kiến thức sinh học cơ thể động vật, bao gồm giải phẫu, sinh lí, bệnh lí học và dược lí học, nhằm bảo vệ sức khỏe và nâng cao năng suất chăn nuôi.

Giải thích: Hệ bài tiết, đặc biệt là thận, đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì cân bằng nội môi. Nó lọc máu để loại bỏ các sản phẩm cặn bã của quá trình trao đổi chất (như urê, axit uric), đồng thời điều hòa lượng nước, các ion khoáng (như Na⁺, K⁺, Cl^-) và độ pH của máu, đảm bảo môi trường bên trong cơ thể luôn ổn định để các tế bào hoạt động bình thường.

Giải thích: Một nhà nghiên cứu sinh học thực vật cần có nền tảng kiến thức vững chắc về cấu tạo, chức năng, sự phát triển, di truyền của thực vật cũng như các quá trình sinh lí diễn ra trong cây. Kĩ năng thực hành thí nghiệm, quan sát và phân tích dữ liệu là cực kỳ quan trọng để tiến hành nghiên cứu và phát hiện mới.

Giải thích: Khi vận động mạnh, nhu cầu năng lượng và O₂ của cơ thể (đặc biệt là cơ bắp) tăng cao, đồng thời sản sinh nhiều CO₂. Để đáp ứng nhu cầu này, hệ hô hấp tăng nhịp thở để lấy thêm O₂ và thải CO₂, trong khi hệ tuần hoàn tăng nhịp tim để bơm máu giàu O₂ đến các cơ quan và mang CO₂ về phổi nhanh hơn. Đây là một ví dụ điển hình về sự phối hợp và điều hòa giữa các hệ cơ quan nhằm duy trì cân bằng nội môi và đáp ứng với thay đổi từ môi trường.

Giải thích: Sau khi thức ăn được tiêu hóa và hấp thu ở ruột non, các chất dinh dưỡng như glucose, amino acid, acid béo và glycerol sẽ đi vào hệ tuần hoàn (máu và bạch huyết) để được vận chuyển đến tất cả các tế bào trong cơ thể. Hệ tuần hoàn đóng vai trò chủ chốt trong việc phân phối các chất dinh dưỡng này, đảm bảo cung cấp năng lượng và vật liệu xây dựng cho mọi hoạt động sống của tế bào.

Giải thích: Khi đường huyết tăng cao sau bữa ăn, tuyến tụy sẽ nhận tín hiệu và tiết ra hormone insulin. Insulin có vai trò kích thích các tế bào (đặc biệt là tế bào cơ và mỡ) tăng cường hấp thu glucose từ máu. Đồng thời, insulin cũng thúc đẩy gan chuyển hóa glucose thành glycogen để dự trữ, và tăng cường tổng hợp lipid từ glucose. Nhờ đó, lượng đường trong máu giảm xuống và trở về mức cân bằng, duy trì cân bằng nội môi cho cơ thể.

Giải thích: Ngành Công nghệ sinh học, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất vaccine, thuốc và các sản phẩm sinh học, yêu cầu kiến thức nền tảng vững chắc về di truyền học (để thao tác gen, sản xuất protein tái tổ hợp), sinh học phân tử (để hiểu cơ chế ở cấp độ phân tử) và vi sinh vật học (để nuôi cấy, sử dụng vi sinh vật trong sản xuất các chất có hoạt tính sinh học).

Giải thích: Việc cơ thể tăng cường tiết mồ hôi và giãn nở mạch máu dưới da khi trời nóng là các cơ chế sinh lý giúp tản nhiệt, nhằm duy trì thân nhiệt ở mức ổn định (khoảng 37°C). Đây là một phần quan trọng của quá trình điều hòa cân bằng nội môi, đảm bảo các điều kiện bên trong cơ thể (như nhiệt độ, pH, áp suất thẩm thấu) luôn được duy trì ở ngưỡng thích hợp cho hoạt động sống của tế bào và cơ quan.

Giải thích: Ngành Y học dự phòng có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng. Hai vai trò chính bao gồm: 1. **Phòng chống và kiểm soát dịch bệnh:** Thực hiện các chương trình tiêm chủng, giám sát dịch tễ, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm để ngăn chặn sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm. 2. **Nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống:** Tư vấn về dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh, vận động thể chất, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh sớm để phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm và cải thiện sức khỏe tổng thể, góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh.

Giải thích: Trong tình huống nguy hiểm hoặc căng thẳng, hệ thần kinh (đặc biệt là hệ thần kinh giao cảm) kích thích tuyến nội tiết (như tuyến trên thận) tiết ra các hormone (ví dụ adrenaline, noradrenaline). Các hormone này tác động lên hệ tuần hoàn làm tăng nhịp tim, huyết áp, đồng thời tác động lên các cơ quan khác giúp cơ thể phản ứng nhanh chóng. Đây là ví dụ điển hình về sự phối hợp giữa hệ thần kinh và hệ nội tiết để duy trì cân bằng nội môi và thích nghi với môi trường.

Giải thích: Người nghiên cứu tác động của môi trường lên động vật hoang dã là một nhà sinh thái học hoặc chuyên gia sinh học môi trường. Ngành nghề này có vai trò quan trọng trong việc đánh giá mức độ ô nhiễm, biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sinh vật và hệ sinh thái, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn, quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và sức khỏe con người.

Giải thích: Khi tập luyện cường độ cao, cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi. Để duy trì cân bằng nội môi, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế điều hòa cân bằng nước và muối khoáng. Cảm giác khát giúp cơ thể bổ sung nước. Đồng thời, hệ nội tiết sẽ giải phóng hormone ADH (vasopressin) làm tăng tái hấp thu nước ở thận, khiến lượng nước tiểu giảm đi. Do đó, hệ bài tiết (thận) và hệ nội tiết (tuyến yên, hormone ADH) đóng vai trò chủ chốt trong quá trình này.

Giải thích: Kỹ thuật viên xét nghiệm y học là những người làm việc trong các phòng thí nghiệm, thực hiện các phân tích sinh hóa, huyết học, vi sinh, miễn dịch trên các mẫu bệnh phẩm để cung cấp thông tin quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán, theo dõi và điều trị bệnh. Đây là ngành nghề phù hợp nhất với mô tả công việc và mong muốn của sinh viên.

Giải thích: Một ví dụ điển hình là hoạt động chạy bộ:
- Hệ vận động: Các cơ bắp co giãn dưới sự điều khiển của hệ thần kinh, giúp cơ thể di chuyển.
- Hệ hô hấp: Tăng cường nhịp thở và độ sâu hô hấp để lấy nhiều O₂ từ không khí vào máu và thải CO₂ ra ngoài, đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng cao của cơ.
- Hệ tuần hoàn: Tim đập nhanh và mạnh hơn, đẩy máu giàu O₂ và chất dinh dưỡng đến các cơ đang hoạt động, đồng thời vận chuyển CO₂ và chất thải khác về phổi và các cơ quan bài tiết.
- Hệ thần kinh: Điều khiển và phối hợp tất cả các hoạt động trên, nhận biết các tín hiệu từ môi trường và bên trong cơ thể để điều chỉnh cường độ hoạt động phù hợp, đảm bảo cân bằng nội môi.

Giải thích: Phản xạ rụt tay khi chạm vật nóng là một phản xạ tự vệ. Hệ thần kinh tiếp nhận kích thích và truyền tín hiệu đến hệ vận động (cơ bắp) để co lại, giúp tay rụt khỏi nguồn nhiệt nhanh chóng. Đây là sự phối hợp trực tiếp giữa hệ thần kinh và hệ vận động.

Giải thích: Chuyên gia dinh dưỡng tại bệnh viện có vai trò quan trọng trong việc:

• Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân.
• Lập kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa phù hợp với tình trạng bệnh, nhu cầu và sở thích của từng bệnh nhân.
• Tư vấn về chế độ ăn uống lành mạnh, cách chuẩn bị thực phẩm an toàn.
• Theo dõi và điều chỉnh kế hoạch dinh dưỡng để hỗ trợ quá trình điều trị, phục hồi sức khỏe và phòng ngừa các biến chứng liên quan đến dinh dưỡng.

Giải thích: Nghiên cứu cấu trúc protein của virus để phát triển thuốc kháng virus mới đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về cách thức hoạt động của các phân tử sinh học (protein, DNA, RNA) và cơ chế gây bệnh của vi sinh vật. Điều này thuộc lĩnh vực Sinh học phân tử, Vi sinh vật học và có ứng dụng trong Dược học, Hóa sinh.

Giải thích: Hệ nội tiết có chức năng quan trọng là điều hòa các quá trình sinh lí trong cơ thể thông qua việc sản xuất và tiết hormone. Các hormone này tác động lên các tế bào và cơ quan đích, kiểm soát nhiều hoạt động như: điều hòa quá trình trao đổi chất, sinh trưởng, phát triển, sinh sản, và duy trì cân bằng nội môi (ví dụ: điều hòa đường huyết, cân bằng nước và muối khoáng, thân nhiệt).

Giải thích: Hormone ADH (chống lợi niệu) được tiết ra khi cơ thể thiếu nước. Nó tác động chủ yếu lên ống lượn xa và ống góp của thận (thuộc hệ bài tiết), làm tăng khả năng tái hấp thu nước từ nước tiểu trở lại máu, từ đó giúp cơ thể giữ lại nước và giảm lượng nước tiểu đào thải.