40 câu Sinh Học Lớp 11 – Chương 4. Sinh sản ở sinh vật

Giải thích: Sinh sản vô tính tạo ra các cá thể con giống hệt mẹ về mặt di truyền, giúp tăng nhanh số lượng cá thể trong môi trường ổn định và tận dụng tối đa nguồn sống.

Giải thích: Hai hình thức sinh sản hữu tính phổ biến ở thực vật có hoa là:
1. Tự thụ phấn: Hạt phấn của một hoa thụ phấn cho noãn của chính hoa đó hoặc một hoa khác trên cùng một cây.
2. Thụ phấn chéo: Hạt phấn của một hoa thụ phấn cho noãn của một hoa khác trên một cây khác loài.

Giải thích: Ghép cây là phương pháp nhân giống vô tính giúp kết hợp những ưu điểm của gốc ghép (như khả năng chống chịu bệnh, thích nghi với đất) và cành ghép (như cho quả ngon, năng suất cao) để tạo ra cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Giải thích: Hình thức đẻ trứng thường cho phép sinh sản số lượng con lớn hơn so với đẻ con trong một lần sinh sản. Điều này là một ưu điểm khi môi trường thuận lợi và nguồn thức ăn dồi dào, giúp tăng tỉ lệ sống sót của loài.

Giải thích: Thụ tinh ngoài là hình thức tinh trùng và trứng gặp nhau bên ngoài cơ thể mẹ, thường diễn ra trong môi trường nước. Cá chép là một loài cá điển hình có hình thức thụ tinh ngoài. Các loài còn lại (chim bồ câu, hổ, rắn) đều là động vật có xương sống trên cạn và có hình thức thụ tinh trong.

Giải thích: Sinh sản vô tính tạo ra các cá thể con có kiểu gen giống hệt cá thể mẹ. Khi môi trường sống thay đổi đột ngột (ví dụ: xuất hiện dịch bệnh mới, thay đổi khí hậu), nếu cá thể mẹ không có khả năng thích nghi thì toàn bộ thế hệ con cũng sẽ không có khả năng thích nghi, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng cao cho quần thể. Đây là nhược điểm chính của sinh sản vô tính khi môi trường biến động.

Giải thích: Củ khoai tây thực chất là thân ngầm biến đổi, mang các 'mắt' (chồi mầm) có khả năng phát triển thành cây con mới khi gặp điều kiện thuận lợi. Đây là một hình thức sinh sản sinh dưỡng tự nhiên ở thực vật, giúp nhân giống cây khoai tây hiệu quả.

Giải thích: Nuôi cấy mô tế bào thực vật cho phép nhân nhanh số lượng lớn cây con từ một mẫu nhỏ của cây mẹ. Đặc biệt, quá trình này được thực hiện trong môi trường vô trùng, giúp tạo ra các cây con sạch bệnh và hoàn toàn đồng nhất về mặt di truyền với cây mẹ, rất có ý nghĩa trong nông nghiệp và bảo tồn. Các phương pháp truyền thống thường khó kiểm soát bệnh tật và số lượng cây con tạo ra ít hơn.

Giải thích: Thụ tinh trong giúp giao tử (trứng và tinh trùng) được bảo vệ trong đường sinh dục của con cái, tránh khỏi sự tác động bất lợi của môi trường bên ngoài như khô hạn, nhiệt độ cao, hoặc bị ăn thịt. Điều này làm tăng khả năng thụ tinh thành công, đặc biệt quan trọng đối với các loài sống trên cạn, nơi môi trường khô ráo không thuận lợi cho thụ tinh ngoài.

Giải thích: Estrogen và Progesterone là hai hormone sinh dục nữ chính, được tiết ra chủ yếu từ buồng trứng. Estrogen chịu trách nhiệm cho sự phát triển của các đặc điểm sinh dục thứ cấp và sự phát triển của niêm mạc tử cung. Progesterone duy trì niêm mạc tử cung, chuẩn bị cho quá trình mang thai và ức chế rụng trứng. Cả hai hormone này phối hợp chặt chẽ để điều hòa chu kì sinh sản ở động vật có vú cái.

Giải thích: Sinh sản hữu tính yêu cầu sự tìm kiếm bạn tình và quá trình thụ tinh, phát triển phôi thai thường tốn nhiều thời gian và năng lượng hơn so với sinh sản vô tính. Do đó, số lượng cá thể con được tạo ra trong cùng một khoảng thời gian thường ít hơn, đây là một hạn chế tiêu biểu khi so sánh với khả năng nhân lên nhanh chóng của sinh sản vô tính.

Giải thích: Giâm cành là phương pháp nhân giống vô tính bằng cách cắt một đoạn thân (hoặc cành) có đủ mắt, chồi và rễ mầm, sau đó vùi vào đất ẩm hoặc giá thể để chúng ra rễ và phát triển thành cây mới. Ở cây mía, người ta thường dùng các đoạn thân (gọi là hom mía) để giâm, đây là một hình thức của giâm cành.

Giải thích: Trong chiết cành, việc bóc khoanh vỏ và loại bỏ phần libe (mạch rây) có mục đích chính là cắt đứt đường vận chuyển chất hữu cơ (được tổng hợp ở lá thông qua quang hợp) từ phía trên xuống phía dưới. Khi chất hữu cơ bị tích tụ lại ở vết khoanh vỏ, nó sẽ kích thích sự hình thành rễ mới tại vị trí đó, giúp cành chiết có thể tự lập khi được tách khỏi cây mẹ.

Giải thích: Trinh sản là một hình thức sinh sản vô tính đặc biệt, trong đó cá thể con được phát triển từ trứng không thụ tinh. Điều này phổ biến ở một số loài côn trùng như ong (ong đực được sinh ra từ trứng không thụ tinh), rệp, kiến. Phân mảnh là hình thức sinh sản mà cơ thể mẹ phân chia thành nhiều mảnh, mỗi mảnh phát triển thành một cá thể mới (ví dụ: giun dẹp). Nảy chồi là hình thức sinh sản mà cơ thể con mọc ra từ chồi trên cơ thể mẹ (ví dụ: thủy tức). Sinh sản lưỡng tính là cá thể mang cả cơ quan sinh dục đực và cái.

Giải thích: Ở động vật có vú, hình thức đẻ con (thai sinh) cho phép phôi thai phát triển trong cơ thể mẹ trong một khoảng thời gian dài. Điều này giúp phôi thai được bảo vệ khỏi các yếu tố bất lợi của môi trường bên ngoài (như nhiệt độ khắc nghiệt, kẻ thù, thiếu thức ăn) và được nuôi dưỡng liên tục bởi cơ thể mẹ thông qua nhau thai. Nhờ đó, tỉ lệ sống sót của con non khi chào đời thường cao hơn so với các loài đẻ trứng.

Giải thích: Chức năng cơ bản nhất của sinh sản là tạo ra các cá thể mới để kế tục và duy trì sự tồn tại của loài qua các thế hệ, đảm bảo nòi giống không bị tuyệt chủng. Các lựa chọn A, B, D là những vai trò hoặc hệ quả cụ thể hơn, nhưng không phải là vai trò cốt lõi nhất.

Giải thích: Thân bò (stolon) là một dạng thân biến dạng mọc ngang trên mặt đất, ở các mấu của thân bò có thể phát triển thành cây con mới. Đây là một phương pháp sinh sản vô tính tự nhiên phổ biến ở dâu tây.

Giải thích: Điều kiện quan trọng nhất để ghép cành/mắt thành công là phần tượng tầng (tầng sinh mạch) của cành ghép và gốc ghép phải được tiếp xúc chặt chẽ và khớp nhau. Tượng tầng là nơi diễn ra quá trình phân chia tế bào để hình thành mạch gỗ và mạch rây mới, giúp cành ghép và gốc ghép liền lại và vận chuyển chất dinh dưỡng.

Giải thích: Lợi ích chính của sinh sản lưỡng tính là mọi cá thể đều có thể đóng vai trò cả đực và cái. Điều này làm tăng khả năng tìm bạn tình và sinh sản, đặc biệt có ý nghĩa quan trọng đối với các loài có mật độ quần thể thấp hoặc di chuyển chậm, khó gặp gỡ bạn tình.

Giải thích: Phát triển qua biến thái hoàn toàn tạo ra sự khác biệt lớn về hình thái, môi trường sống và nguồn thức ăn giữa ấu trùng và con trưởng thành. Điều này giúp giảm thiểu cạnh tranh nội bộ loài, tối ưu hóa việc khai thác nguồn lực môi trường và tăng tỉ lệ sống sót của cá thể.

Giải thích: Nảy chồi là hình thức sinh sản vô tính mà cá thể con được hình thành từ một chồi mọc ra trên cơ thể mẹ, sau đó tách ra hoặc sống gắn liền với cơ thể mẹ. Đây là hình thức phổ biến ở thủy tức, san hô và nấm men.

Giải thích: Các loài thực vật có hoa nhỏ, không màu sắc, không mùi thơm và không có mật hoa thường thụ phấn nhờ gió. Gió sẽ mang hạt phấn từ nhị của hoa này sang nhụy của hoa khác. Đây là một hình thức thụ phấn chéo phổ biến trong tự nhiên.

Giải thích: Auxin là một nhóm hormone thực vật có vai trò quan trọng trong sự sinh trưởng và phát triển của cây, đặc biệt là kích thích sự hình thành rễ. Do đó, việc sử dụng auxin trong giâm cành, chiết cành giúp tăng cường khả năng ra rễ, từ đó nâng cao tỉ lệ sống và phát triển của cây con.

Giải thích: Phát triển qua biến thái là kiểu phát triển mà con non (ấu trùng) có hình thái, cấu tạo và sinh lí khác biệt rất lớn so với con trưởng thành, và phải trải qua một quá trình biến đổi (biến thái) để trở thành con trưởng thành. Ví dụ điển hình là ở côn trùng (sâu bướm thành bướm) hoặc ếch (nòng nọc thành ếch).

Giải thích: Hệ nội tiết (hormone) đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kì sinh sản ở động vật, giúp phối hợp quá trình hình thành giao tử, thụ tinh, mang thai (nếu có) với các yếu tố bên trong cơ thể (tuổi, sức khỏe) và bên ngoài môi trường (mùa, nguồn thức ăn). Điều này tối ưu hóa khả năng sinh sản thành công của loài.

Giải thích: Sinh sản vô tính tạo ra các cá thể con giống hệt cá thể mẹ về mặt di truyền. Trong môi trường ổn định, điều này giúp duy trì các đặc điểm tốt đã thích nghi với môi trường đó, không bị pha trộn hay thay đổi. Trinh sản và sinh sản bằng bào tử là các dạng của sinh sản vô tính, nhưng 'sinh sản vô tính' là khái niệm bao quát và chính xác nhất cho câu hỏi.

Giải thích: Sau khi quá trình thụ tinh diễn ra, noãn trong bầu nhụy sẽ phát triển thành hạt, còn bầu nhụy sẽ phát triển thành quả.

Giải thích: Việc cắt vát gốc cành giúp tăng diện tích bề mặt tiếp xúc giữa cành giâm và môi trường (đất, giá thể), từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc hấp thụ nước và các chất dinh dưỡng, thúc đẩy quá trình ra rễ.

Giải thích: Phát triển trực tiếp là hình thức mà con non có hình dạng và cấu tạo tương tự con trưởng thành, chỉ khác về kích thước và khả năng sinh sản. Gà con nở ra từ trứng có hình dạng giống gà trưởng thành. Trong khi đó, bướm, ếch và muỗi đều trải qua quá trình biến thái (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn), với ấu trùng có hình dạng khác biệt rõ rệt so với con trưởng thành.

Giải thích: Hầu hết các loài cá có hình thức thụ tinh ngoài, nghĩa là trứng và tinh trùng được giải phóng ra môi trường bên ngoài cơ thể và quá trình thụ tinh diễn ra trong môi trường nước.

Giải thích: Sinh sản vô tính tạo ra các cá thể con có vật chất di truyền giống hệt cá thể mẹ (tạo ra các bản sao, hay còn gọi là clone), do đó chúng giống hệt một cá thể bố/mẹ. Trong khi đó, sinh sản hữu tính có sự kết hợp vật chất di truyền từ hai giao tử đực và cái, tạo ra thế hệ con có sự đa dạng di truyền.

Giải thích: Quả được hình thành từ bầu nhụy sau khi thụ tinh, có chức năng chính là bảo vệ hạt bên trong khỏi các tác nhân gây hại (cơ học, sinh vật, môi trường) và hỗ trợ quá trình phát tán hạt đi xa, giúp cây con có không gian và nguồn tài nguyên để phát triển.

Giải thích: Trong nuôi cấy mô thực vật, hormone Auxin có vai trò kích thích sự hình thành và phát triển của rễ, trong khi hormone Xitokinin (Cytokinin) kích thích sự hình thành và phát triển của chồi (thân, lá). Tỷ lệ giữa hai nhóm hormone này quyết định hướng biệt hóa của mô sẹo (callus) thành rễ, chồi hoặc cả hai.

Giải thích: Thụ tinh trong giúp tăng khả năng tinh trùng gặp trứng, vì quá trình thụ tinh diễn ra bên trong cơ thể mẹ, tạo môi trường thuận lợi và an toàn. Đặc biệt đối với các loài sống trên cạn, thụ tinh trong là một thích nghi quan trọng giúp bảo vệ giao tử và hợp tử khỏi bị khô hạn và các tác động bất lợi của môi trường bên ngoài.

Giải thích: Noãn hoàng (hay lòng đỏ trứng) là chất dự trữ dinh dưỡng phong phú, cung cấp năng lượng và vật chất cần thiết cho sự phát triển của phôi thai trong trứng ở các loài động vật đẻ trứng, cho đến khi con non nở ra hoặc có thể tự kiếm ăn.

Giải thích: Sinh sản vô tính tạo ra các cá thể con có bộ gen giống hệt cá thể mẹ. Điều này là một lợi thế khi môi trường ổn định, nhưng lại là nhược điểm lớn khi môi trường thay đổi, vì các cá thể con sẽ có khả năng thích nghi kém hơn do thiếu sự đa dạng di truyền. Sinh sản hữu tính thông qua sự kết hợp vật chất di truyền từ hai cá thể bố mẹ sẽ tạo ra thế hệ con đa dạng hơn, tăng khả năng thích nghi với môi trường biến đổi.

Giải thích: Ở thực vật có hoa, sau khi thụ tinh, noãn sẽ phát triển thành hạt, còn bầu nhụy (phần phình to ở gốc nhụy cái chứa noãn) sẽ phát triển thành quả. Quả có vai trò bao bọc, bảo vệ hạt và hỗ trợ quá trình phát tán hạt.

Giải thích: Kỹ thuật chiết cành là một hình thức nhân giống vô tính, do đó cây con được tạo ra sẽ giữ nguyên được các đặc tính di truyền tốt của cây mẹ (như năng suất cao, chất lượng quả tốt). Hơn nữa, vì cành chiết đã là một phần của cây mẹ trưởng thành, cây con từ chiết cành sẽ phát triển nhanh hơn và cho thu hoạch sớm hơn đáng kể so với việc trồng bằng hạt.

Giải thích: Trinh sản (parthenogenesis) là một hình thức sinh sản vô tính hoặc hữu tính đặc biệt, trong đó trứng phát triển thành cá thể mới mà không cần sự thụ tinh của tinh trùng. Ví dụ điển hình là ở loài ong, ong đực được hình thành từ trứng không thụ tinh (trinh sản), trong khi ong chúa và ong thợ được hình thành từ trứng đã thụ tinh. Ngoài ra, một số loài rệp cây, kiến, thằn lằn, và một số loài cá cũng có thể sinh sản bằng trinh sản.

Giải thích: Sinh sản thai sinh (đẻ con) là hình thức mà phôi thai phát triển hoàn toàn hoặc một phần đáng kể bên trong cơ thể mẹ. Lợi thế lớn nhất của hình thức này là phôi thai được bảo vệ an toàn khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường bên ngoài (như kẻ thù, nhiệt độ khắc nghiệt, thiếu nước) và được cơ thể mẹ cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, đảm bảo tỉ lệ sống sót cao hơn so với phôi phát triển trong trứng bên ngoài cơ thể.