40 câu Vật Lý Lớp 12 – Chương 4. Vật lí hạt nhân

Giải thích: Kí hiệu hạt nhân ^AX_Z cho biết:
- Z là số proton (còn gọi là số thứ tự nguyên tử).
- A là số khối (tổng số nuclon, tức tổng số proton và neutron).
Đối với hạt nhân ²³⁸U₉₂:
- Số proton Z = 92.
- Số khối A = 238.
- Số neutron N = A - Z = 238 - 92 = 146.
Vậy, hạt nhân có 92 proton và 146 neutron.

Giải thích: Số khối A của một hạt nhân được tính bằng tổng số proton (Z) và số neutron (N): A = Z + N.
Theo đề bài, ta có:
- Số khối A = 35.
- Số neutron N = 18.
Từ đó, số proton Z = A - N = 35 - 18 = 17.

Giải thích: Năng lượng liên kết riêng của hạt nhân được định nghĩa là tỉ số giữa năng lượng liên kết và số khối (số nuclon) của hạt nhân đó. Công thức: ε = W_lk / A.
Năng lượng liên kết riêng đặc trưng cho độ bền vững của hạt nhân: hạt nhân có năng lượng liên kết riêng càng lớn thì càng bền vững.

Giải thích: Hạt nhân ⁴He₂ có:
- Số proton Z = 2.
- Số neutron N = A - Z = 4 - 2 = 2.

1. Tính độ hụt khối Δm:
Δm = Z.m_p + N.m_n - m_He
Δm = 2 × 1,0073 u + 2 × 1,0087 u - 4,0015 u
Δm = 2,0146 u + 2,0174 u - 4,0015 u
Δm = 4,0320 u - 4,0015 u
Δm = 0,0305 u

2. Tính năng lượng liên kết W_lk:
W_lk = Δm.c²
Với 1 u.c² = 931,5 MeV.
W_lk = 0,0305 × 931,5 MeV
W_lk = 28,41075 MeV

Làm tròn đến hai chữ số thập phân, ta được W_lk ≈ 28,41 MeV.

Giải thích: Độ bền vững của hạt nhân tỉ lệ thuận với năng lượng liên kết riêng của nó. Hạt nhân có năng lượng liên kết riêng càng lớn thì càng bền vững.
So sánh năng lượng liên kết riêng của các hạt nhân:
- Hạt nhân X: 7,5 MeV/nuclon
- Hạt nhân Y: 8,2 MeV/nuclon
- Hạt nhân Z: 7,8 MeV/nuclon
Ta có thứ tự tăng dần của năng lượng liên kết riêng là: 7,5 MeV/nuclon (X) < 7,8 MeV/nuclon (Z) < 8,2 MeV/nuclon (Y).
Vậy, thứ tự độ bền vững tăng dần là: X, Z, Y.

Giải thích: Lực hạt nhân (còn gọi là lực tương tác mạnh) là lực liên kết các nuclon (proton và neutron) lại với nhau trong hạt nhân. Đặc điểm của lực hạt nhân là: 1. Có tầm tác dụng rất ngắn, chỉ khoảng 10^-15 m. 2. Rất mạnh, mạnh hơn lực tĩnh điện và lực hấp dẫn rất nhiều. 3. Không phụ thuộc vào điện tích, nghĩa là lực p-p, n-n và p-n là như nhau. 4. Có tính bão hòa.

Giải thích: Hạt nhân ²⁷Al₁₃ có số khối A = 27. Áp dụng công thức bán kính hạt nhân R = R₀A^1/3: R = 1,2 fm × (27)^1/3 R = 1,2 fm × 3 R = 3,6 fm. Vậy, bán kính gần đúng của hạt nhân ²⁷Al₁₃ là 3,6 fm.

Giải thích: Độ hụt khối (Δm) của hạt nhân được định nghĩa là sự chênh lệch giữa tổng khối lượng của các nuclon (proton và neutron) khi chúng ở trạng thái tự do (riêng lẻ) và khối lượng thực tế của hạt nhân khi chúng liên kết lại với nhau. Công thức tính độ hụt khối là Δm = (Z.m_p + (A-Z).m_n) - m_{hạt nhân}. Độ hụt khối chính là phần khối lượng đã chuyển hóa thành năng lượng liên kết hạt nhân theo công thức Einstein E = Δmc².

Giải thích: Hạt nhân ¹⁴N₇ có: Số proton Z = 7 Số neutron N = A - Z = 14 - 7 = 7 Khối lượng proton m_p = 1,0073 u Khối lượng neutron m_n = 1,0087 u Khối lượng hạt nhân m_N = 13,9992 u Độ hụt khối Δm được tính bằng công thức: Δm = (Z.m_p + N.m_n) - m_N Δm = (7 × 1,0073 u + 7 × 1,0087 u) - 13,9992 u Δm = (7,0511 u + 7,0609 u) - 13,9992 u Δm = 14,1120 u - 13,9992 u Δm = 0,1128 u Làm tròn đến bốn chữ số thập phân, ta được Δm = 0,1128 u.

Giải thích: Đồ thị năng lượng liên kết riêng theo số khối A cho thấy năng lượng liên kết riêng tăng nhanh từ các hạt nhân nhẹ, đạt giá trị cực đại ở vùng hạt nhân có số khối trung bình (khoảng từ A = 50 đến A = 80, điển hình là Fe-56), sau đó giảm dần đối với các hạt nhân nặng. Năng lượng liên kết riêng càng lớn thì hạt nhân càng bền vững. Do đó, các hạt nhân có số khối trung bình là những hạt nhân bền vững nhất.

Giải thích: Khi các nuclon kết hợp tạo thành hạt nhân bền vững, một phần khối lượng của các nuclon biến thành năng lượng liên kết và được giải phóng ra ngoài (theo công thức E = Δmc²). Do đó, khối lượng của hạt nhân tạo thành sẽ nhỏ hơn tổng khối lượng của các nuclon khi chúng đứng riêng lẻ. Đây chính là hiện tượng độ hụt khối.

Giải thích: Hạt nhân ¹²C₆ có 6 proton và 6 neutron.
Tổng khối lượng của các nuclon khi đứng riêng lẻ là:
m_tổng = 6 × m_p + 6 × m_n = 6 × 1,007276 u + 6 × 1,008665 u = 6,043656 u + 6,05199 u = 12,095646 u.
Độ hụt khối của hạt nhân là:
Δm = m_tổng - m_C = 12,095646 u - 12,0000 u = 0,095646 u.
Năng lượng liên kết của hạt nhân là:
E_lk = Δm × c² = 0,095646 u × 931,5 MeV/u = 89,074089 MeV.
Làm tròn đến hai chữ số thập phân, ta được E_lk = 89,07 MeV.

Giải thích: Phản ứng phân hạch dây chuyền là quá trình các neutron sinh ra từ một phản ứng phân hạch lại tiếp tục gây ra các phản ứng phân hạch khác. Để phản ứng này tự duy trì, số neutron sinh ra phải đủ để kích thích các hạt nhân khác phân hạch. Điều này đòi hỏi khối lượng chất phân hạch (ví dụ Uran-235) phải đạt đến một giá trị tối thiểu gọi là khối lượng tới hạn, để hạn chế sự thoát ra ngoài của các neutron.

Giải thích: Tổng khối lượng các hạt trước phản ứng:
m_trước = m(²³⁵U) + m(¹n) = 234,9933 u + 1,0087 u = 236,0020 u.
Tổng khối lượng các hạt sau phản ứng:
m_sau = m(¹⁴¹Ba) + m(⁹²Kr) + 3 × m(¹n) = 140,8833 u + 91,9023 u + 3 × 1,0087 u = 140,8833 u + 91,9023 u + 3,0261 u = 235,8117 u.
Độ hụt khối của phản ứng (khối lượng biến đổi thành năng lượng):
Δm = m_trước - m_sau = 236,0020 u - 235,8117 u = 0,1903 u.
Năng lượng tỏa ra của phản ứng là:
E = Δm × c² = 0,1903 u × 931,5 MeV/u = 177,27945 MeV.
Làm tròn đến hai chữ số thập phân, ta được E = 177,28 MeV.

Giải thích: Phản ứng nhiệt hạch đòi hỏi nhiệt độ và áp suất cực cao (hàng triệu đến hàng trăm triệu độ C) để các hạt nhân nhẹ có thể vượt qua lực đẩy Coulomb và va chạm, kết hợp với nhau. Việc tạo ra và duy trì các điều kiện này trong thời gian đủ dài để phản ứng tự duy trì và sinh năng lượng là thách thức khoa học và công nghệ lớn nhất hiện nay đối với việc phát triển lò phản ứng nhiệt hạch có kiểm soát trên Trái Đất. Nhiên liệu cho phản ứng nhiệt hạch (như đơteri và triti) khá dồi dào, và các sản phẩm của phản ứng nhiệt hạch ít phóng xạ hơn so với phân hạch.

Giải thích: Năng lượng liên kết của hạt nhân chính là năng lượng tương ứng với độ hụt khối của hạt nhân, được tính theo công thức Einstein E = mc², trong đó m là độ hụt khối Δm và c là tốc độ ánh sáng trong chân không. Công thức chính xác là E_lk = Δm × c².

Giải thích: Độ hụt khối của hạt nhân được tính bằng công thức Δm = (Z × m_p + (A - Z) × m_n) - m_{hạt nhân}.
Năng lượng liên kết E_lk = Δm × c².
Từ đó, ta có Δm = E_lk / c².
Chuyển đổi năng lượng liên kết sang đơn vị khối lượng nguyên tử (u): Δm = 2,22 MeV / (931,5 MeV/u) ≈ 0,00238325 u.
Đối với hạt nhân đơteri ²H₁, Z = 1, A = 2, nên số neutron là A - Z = 1.
Khối lượng của hạt nhân đơteri m_H = (m_p + m_n) - Δm.
m_H = (1,0073 u + 1,0087 u) - 0,00238325 u = 2,0160 u - 0,00238325 u = 2,01361675 u.
Làm tròn đến bốn chữ số thập phân, ta được m_H ≈ 2,0136 u.

Giải thích: A. Sai. Phản ứng phân hạch là sự phân chia hạt nhân nặng thành các hạt nhân trung bình. Phản ứng nhiệt hạch là sự kết hợp của hai hạt nhân nhẹ để tạo thành hạt nhân nặng hơn.
B. Sai. Phản ứng phân hạch tạo ra các hạt nhân trung bình (có số khối nhỏ hơn hạt nhân ban đầu). Phản ứng nhiệt hạch tạo ra hạt nhân nặng hơn từ các hạt nhân nhẹ ban đầu.
C. Đúng. Phản ứng phân hạch thường dùng các hạt nhân nặng như ²³⁵U, ²³⁹Pu. Phản ứng nhiệt hạch dùng các đồng vị nhẹ của hiđro như đơteri (²H) và triti (³H).
D. Sai. Phản ứng phân hạch có thể xảy ra ở nhiệt độ thường khi được kích thích bởi neutron nhiệt. Chỉ phản ứng nhiệt hạch mới đòi hỏi nhiệt độ và áp suất cực cao để các hạt nhân mang điện tích dương có thể vượt qua lực đẩy Coulomb và kết hợp với nhau.

Giải thích: Công suất của lò phản ứng P = 200 MW = 200 × 10⁶ J/s.
Năng lượng tỏa ra từ một phân hạch E₀ = 200 MeV.
Để tính toán, chúng ta cần chuyển đổi năng lượng E₀ sang đơn vị Joule: 1 MeV = 1,6 × 10^-13 J.
E₀ = 200 × 1,6 × 10^-13 J = 3,2 × 10^-11 J.
Số hạt nhân bị phân hạch trong một giây (N) được tính bằng công thức: N = P / E₀.
N = (200 × 10⁶ J/s) / (3,2 × 10^-11 J/phân hạch) = (200 / 3,2) × 10^{(6 - (-11))} = 62,5 × 10¹⁷ = 6,25 × 10¹⁸ hạt/s.
Làm tròn đến ba chữ số có nghĩa, kết quả là 6,25 × 10¹⁸.

Giải thích: Độ bền vững của hạt nhân được đặc trưng bởi năng lượng liên kết riêng. Những hạt nhân có năng lượng liên kết riêng lớn nhất (tương ứng với số khối A từ 50 đến 80) là những hạt nhân bền vững nhất. Điều này xảy ra do trong các hạt nhân này, có sự cân bằng tối ưu giữa lực hút hạt nhân mạnh mẽ (tác dụng trên các nuclon lân cận) và lực đẩy tĩnh điện Coulomb giữa các proton (có tầm tác dụng xa hơn). Tỷ lệ neutron trên proton (N/Z) đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu lực đẩy Coulomb trong khi vẫn duy trì lực hạt nhân đủ mạnh để giữ hạt nhân ổn định.
A. Sai. Lực hạt nhân có tầm tác dụng rất ngắn, chỉ khoảng 10^-15 m.
C. Sai. Chỉ các hạt nhân nhẹ bền vững mới có N ≈ Z. Các hạt nhân trung bình và nặng bền vững thường có số neutron lớn hơn số proton (N > Z) để bù đắp lực đẩy Coulomb.
D. Sai. Hạt nhân bền vững nhất không dễ dàng tham gia các phản ứng hạt nhân để giải phóng năng lượng. Phản ứng phân hạch xảy ra với hạt nhân rất nặng, còn phản ứng nhiệt hạch xảy ra với hạt nhân rất nhẹ.

Giải thích: Tia α có khả năng đâm xuyên yếu nhất trong ba loại tia phóng xạ (α, β, γ) và bị lệch trong điện trường nhưng không phải là nhiều nhất (tia β bị lệch nhiều hơn do có khối lượng nhỏ hơn). Do đó, phát biểu D là không đúng.

Giải thích: Chất làm chậm (như nước nặng, graphit) trong lò phản ứng hạt nhân có nhiệm vụ làm giảm tốc độ của các neutron sinh ra từ phản ứng phân hạch. Các neutron chậm (neutron nhiệt) có xác suất gây ra phản ứng phân hạch với hạt nhân urani-235 cao hơn nhiều so với neutron nhanh, từ đó duy trì phản ứng dây chuyền hiệu quả.

Giải thích: Chu kì bán rã T = 10 ngày. Thời gian phóng xạ t = 30 ngày.
Số chu kì bán rã đã trôi qua là n = t/T = 30/10 = 3.
Khối lượng chất phóng xạ còn lại được tính theo công thức m = m₀ × (1/2)ⁿ.
Thay số: m = 200 × (1/2)³ = 200 × (1/8) = 25 g.

Giải thích: Độ phóng xạ (hoạt độ phóng xạ) H của một mẫu chất phóng xạ được định nghĩa là số phân rã trong một đơn vị thời gian và được tính bằng công thức H = λN, trong đó λ là hằng số phóng xạ và N là số hạt nhân phóng xạ còn lại tại thời điểm đó. Do đó, độ phóng xạ tỉ lệ thuận với số hạt nhân phóng xạ còn lại. Vì N giảm theo hàm mũ theo thời gian, nên H cũng giảm theo hàm mũ, không phải tuyến tính hay không đổi.

Giải thích: Năng lượng tỏa ra từ phản ứng hạt nhân được tính bằng công thức E = Δm.c², trong đó Δm là độ hụt khối của phản ứng.
Ta có E = 17,6 MeV và 1 u = 931,5 MeV/c².
Vậy, độ hụt khối của phản ứng là Δm = E / c² = 17,6 MeV / (931,5 MeV/u) = 17,6 / 931,5 u ≈ 0,018894 u.
Làm tròn đến bốn chữ số thập phân, ta được Δm ≈ 0,0189 u.

Giải thích: Hiện tượng phóng xạ là quá trình tự phát (không phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như nhiệt độ, áp suất, trạng thái hóa học), trong đó một hạt nhân không bền vững tự biến đổi thành hạt nhân khác và phát ra các tia phóng xạ (alpha, beta, gamma). Các lựa chọn A và C mô tả phản ứng phân hạch và nhiệt hạch, không phải phóng xạ. Lựa chọn D mô tả hiệu ứng quang điện hoặc ion hóa, không phải phóng xạ hạt nhân.

Giải thích: Gọi H₀ là độ phóng xạ ban đầu và H là độ phóng xạ sau thời gian t. Ta có công thức động học phóng xạ: H = H₀e^-λt.
Theo đề bài, độ phóng xạ giảm đi 8 lần, tức là H = H₀/8.
Thay vào công thức: H₀/8 = H₀e^-λt => 1/8 = e^-λt.
Để tìm t, ta lấy logarit tự nhiên (ln) cả hai vế:
ln(1/8) = -λt
-ln(8) = -λt
t = ln(8)/λ
Với λ = 0,0231 ngày^-1, ta có:
t = ln(8) / 0,0231 ≈ 2,0794 / 0,0231 ≈ 90,017 ngày.
Làm tròn đến số nguyên gần nhất, ta được t = 90 ngày.

Giải thích: Bức xạ ion hóa (như tia X, tia gamma, hạt alpha, beta) mang năng lượng đủ lớn để ion hóa các nguyên tử và phân tử trong tế bào sống. Tác động sinh học chính của nó là gây tổn thương trực tiếp hoặc gián tiếp (thông qua việc tạo ra các gốc tự do) đến DNA, bộ phận quan trọng mang thông tin di truyền của tế bào. Tổn thương DNA có thể dẫn đến đột biến gen, rối loạn chức năng tế bào hoặc thậm chí là chết tế bào. Các lựa chọn khác không phải là tác động sinh học chính của bức xạ ion hóa ở mức độ tế bào.

Giải thích: Đơn vị Gray (ký hiệu Gy) là đơn vị đo liều hấp thụ của bức xạ ion hóa trong hệ SI. Một Gray được định nghĩa là sự hấp thụ một joule năng lượng bức xạ trên mỗi kilôgam vật chất (1 Gy = 1 J/kg). Đơn vị này phản ánh lượng năng lượng mà vật chất đã hấp thụ từ bức xạ.

Giải thích: Ba nguyên tắc cơ bản để bảo vệ khỏi bức xạ từ nguồn bên ngoài là Thời gian, Khoảng cách và Che chắn. Trong đó, tăng cường khoảng cách với nguồn phóng xạ thường là biện pháp hiệu quả nhất để giảm phơi nhiễm. Cường độ bức xạ từ một nguồn điểm giảm tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách đến nguồn (I ∝ 1/r²). Điều này có nghĩa là chỉ cần tăng khoảng cách lên gấp đôi, liều bức xạ sẽ giảm xuống còn một phần tư. Giảm thời gian tiếp xúc và sử dụng che chắn cũng rất quan trọng, nhưng khoảng cách thường dễ thực hiện và có tác động lớn. Đeo khẩu trang, găng tay chủ yếu bảo vệ khỏi nhiễm bẩn phóng xạ chứ không phải bức xạ xuyên thấu.

Giải thích: Trong quá trình phân rã β^-, một neutron trong hạt nhân biến đổi thành một proton và phát ra một electron (hạt β^-) và một antineutrino. Số khối (A) không thay đổi, trong khi số proton (Z) tăng thêm 1 đơn vị.
Phản ứng: ¹⁴C₆ → ¹⁴N₇ + e^- + ν̅_e.
Do đó, hạt nhân con tạo thành là ¹⁴N₇ (Nitrogen).

Giải thích: Số chu kì bán rã đã trôi qua là n = t/T = 120 ngày / 40 ngày = 3.
Số hạt nhân còn lại sau thời gian t là N = N₀ × (1/2)ⁿ = 1,2 × 10²⁰ × (1/2)³ = 1,2 × 10²⁰ × (1/8) = 0,15 × 10²⁰ hạt nhân.
Số hạt nhân đã bị phân rã là ΔN = N₀ - N = 1,2 × 10²⁰ - 0,15 × 10²⁰ = 1,05 × 10²⁰ hạt nhân.

Giải thích: Gray (Gy) là đơn vị đo liều hấp thụ (absorbed dose), tức là năng lượng bức xạ truyền cho một đơn vị khối lượng vật chất. Becquerel (Bq) và Curie (Ci) là các đơn vị đo độ phóng xạ (hoạt độ phóng xạ). Sievert (Sv) là đơn vị đo liều tương đương (equivalent dose), được tính bằng cách nhân liều hấp thụ (Gy) với yếu tố chất lượng bức xạ (Q), phản ánh mức độ nguy hiểm sinh học của từng loại bức xạ (H = D × Q).

Giải thích: Liều tương đương (H) được tính bằng công thức H = D × Q, trong đó D là liều hấp thụ và Q là yếu tố chất lượng.
H = 0,005 Gy × 10 = 0,05 Sv.
Để chuyển đổi sang miliSievert (mSv), ta nhân với 1000:
H = 0,05 Sv × 1000 = 50 mSv.

Giải thích: Khả năng đâm xuyên của các tia phóng xạ phụ thuộc vào bản chất và năng lượng của chúng.
- Tia α (hạt nhân Heli) có khối lượng lớn và mang điện tích +2e, nên dễ bị vật chất cản lại nhất, khả năng đâm xuyên yếu nhất (chỉ vài cm trong không khí, không xuyên qua được tờ giấy).
- Tia β (electron hoặc positron) có khối lượng nhỏ hơn và mang điện tích ±e, khả năng đâm xuyên mạnh hơn tia α (vài mét trong không khí, vài mm trong nhôm).
- Tia γ (sóng điện từ năng lượng cao) không mang điện tích và không có khối lượng nghỉ, nên có khả năng đâm xuyên mạnh nhất (hàng trăm mét trong không khí, vài cm trong chì hoặc vài mét trong bê tông).
Vậy thứ tự từ yếu nhất đến mạnh nhất là α, β, γ.

Giải thích: Tia α là dòng hạt nhân heli (⁴He₂), mang điện tích dương (+2e) và có khối lượng tương đối lớn. Do đó, khi đi qua vật chất, tia α tương tác mạnh với các nguyên tử trên đường đi, làm chúng bị ion hóa mạnh mẽ nhất so với tia β và tia γ. Mặc dù khả năng đâm xuyên của tia α là yếu nhất, nhưng khả năng ion hóa của nó lại là mạnh nhất.

Giải thích: Liều hấp thụ (absorbed dose), ký hiệu là D, được định nghĩa là năng lượng bức xạ (E) truyền cho một đơn vị khối lượng vật chất (m). Công thức: D = E/m. Trong đó: - D là liều hấp thụ, đơn vị Gray (Gy). - E là năng lượng hấp thụ, đơn vị Joule (J). - m là khối lượng vật chất, đơn vị kilôgam (kg). Từ công thức, ta có E = D × m. Thay số: E = 0,02 Gy × 0,5 kg = 0,01 J. Vậy, năng lượng bức xạ đã được mô này hấp thụ là 0,01 Joule.

Giải thích: Hiện tượng phóng xạ là một quá trình tự phát xảy ra bên trong hạt nhân nguyên tử. Nó không phải là một phản ứng hóa học hay vật lý thông thường. Do đó, chu kì bán rã (T) của một chất phóng xạ là một đại lượng đặc trưng cho từng đồng vị phóng xạ và hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như nhiệt độ, áp suất, trạng thái hóa học của chất, hay sự có mặt của các trường điện từ. Nó cũng không phụ thuộc vào khối lượng ban đầu của mẫu.

Giải thích: Công thức tính khối lượng chất phóng xạ còn lại sau thời gian t là: m = m₀ × (1/2)^t/T Trong đó: - m là khối lượng chất phóng xạ còn lại sau thời gian t. - m₀ là khối lượng chất phóng xạ ban đầu. - t là thời gian đã trôi qua. - T là chu kì bán rã. Theo đề bài, sau 45 ngày, khối lượng còn lại m = 12,5% m₀ = 0,125 m₀. Ta có phương trình: 0,125 m₀ = m₀ × (1/2)^45/T Chia cả hai vế cho m₀: 0,125 = (1/2)^45/T Biết rằng 0,125 = 1/8 = (1/2)³. Vậy, ta có (1/2)³ = (1/2)^45/T Suy ra, 3 = 45/T T = 45/3 = 15 ngày. Chu kì bán rã của chất phóng xạ là 15 ngày.

Giải thích: Liều hấp thụ (đơn vị Gray - Gy) là đại lượng vật lý đo năng lượng bức xạ ion hóa truyền cho một đơn vị khối lượng vật chất, không phân biệt loại bức xạ. Nó chỉ cho biết tổng năng lượng đã được vật chất hấp thụ. Liều tương đương (đơn vị Sievert - Sv) là đại lượng sinh học, được tính từ liều hấp thụ nhân với một yếu tố chất lượng bức xạ (hay yếu tố trọng số bức xạ, W_R). Yếu tố này phản ánh mức độ gây hại sinh học của từng loại bức xạ (ví dụ, tia α gây hại hơn tia X/γ cho cùng một liều hấp thụ). Do đó, liều tương đương có tính đến tác dụng sinh học của bức xạ đối với mô sống.