40 câu Lịch Sử và Địa Lý Lớp 6 – Chương 6: Đất và sinh vật trên Trái Đất – SBT – KNTT

Giải thích: Đất được cấu tạo từ bốn thành phần chính: khoáng vật, chất hữu cơ, nước và không khí. Trong đó, khoáng vật thường chiếm tỉ lệ lớn nhất, khoảng 45% tổng thể tích đất.

Giải thích: Các tầng đất chính từ trên xuống dưới bao gồm: tầng hữu cơ (chứa nhiều xác thực vật, động vật), tầng đất mặt (giàu mùn, có màu sẫm) và tầng tích tụ (chứa các vật liệu được rửa trôi từ tầng trên xuống).

Giải thích: Sinh vật, đặc biệt là thảm thực vật và vi sinh vật, đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp chất hữu cơ, tạo mùn và làm cho đất trở nên phì nhiêu. Chúng phân hủy xác thực vật, động vật, biến đổi thành các chất dinh dưỡng cho đất.

Giải thích: Đất có nhiều vai trò quan trọng. Đối với sinh vật, đất là môi trường sống của nhiều loài (từ vi sinh vật đến cây cối, động vật đào hang). Đối với con người, đất cung cấp nước và chất dinh dưỡng cho cây trồng, giúp sản xuất lương thực, thực phẩm, đồng thời là nơi xây dựng nhà cửa, đô thị.

Giải thích: Tầng hữu cơ, còn gọi là tầng thảm mục, là tầng nằm ở trên cùng của lớp đất. Tầng này chứa nhiều xác thực vật, động vật chưa phân hủy hoặc đang phân hủy mạnh, do đó có màu sẫm nhất và giàu chất hữu cơ nhất.

Giải thích: Phá rừng làm mất đi lớp thảm thực vật che phủ, khiến đất trực tiếp chịu tác động của mưa và gió, dễ bị cuốn trôi, đặc biệt ở vùng đồi núi dốc.

Giải thích: Sinh quyển là toàn bộ sự sống trên Trái Đất cùng với các nhân tố vô sinh mà sự sống đó tác động qua lại. Nó bao gồm các sinh vật và môi trường mà chúng sinh sống (đất, nước, không khí).

Giải thích: Khí hậu, đặc biệt là nhiệt độ và lượng mưa, là yếu tố quyết định sự phát triển của các loại thực vật, từ đó ảnh hưởng đến sự phân bố của động vật và toàn bộ hệ sinh thái trên Trái Đất.

Giải thích: Sinh vật trên Trái Đất có thể tồn tại và phát triển ở ba môi trường chính: môi trường đất (trên cạn), môi trường nước (biển, sông, hồ) và môi trường không khí (trên không).

Giải thích: Việc thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia giúp bảo vệ môi trường sống tự nhiên của các loài sinh vật, ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng và duy trì sự đa dạng sinh học.

Giải thích: Vùng xích đạo (hay vùng nhiệt đới ẩm) nhận được lượng nhiệt và ánh sáng mặt trời dồi dào, ổn định quanh năm, cùng với lượng mưa lớn, tạo điều kiện khí hậu thuận lợi nhất cho sự phát triển của thảm thực vật phong phú và kéo theo sự đa dạng của các loài động vật.

Giải thích: Ngoài việc cung cấp tài nguyên, đa dạng sinh học còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Ví dụ, các loài côn trùng thụ phấn giúp cây trồng ra quả, các loài vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ, các loài ăn thịt kiểm soát số lượng loài gây hại. Nó còn cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái thiết yếu như làm sạch không khí, nước, điều hòa khí hậu và chống xói mòn đất.

Giải thích: Thực vật ở hoang mạc như cây xương rồng, có rễ ăn sâu hoặc lan rộng để tìm kiếm nguồn nước ngầm, thân mọng nước để dự trữ nước và lá biến thành gai hoặc rất nhỏ để giảm thiểu sự thoát hơi nước, giúp chúng tồn tại hiệu quả trong điều kiện khô hạn khắc nghiệt.

Giải thích: Các hoạt động sản xuất công nghiệp (thải nước thải công nghiệp chưa qua xử lý) và sinh hoạt của con người (thải rác thải, nước thải sinh hoạt) thường đổ trực tiếp vào sông, hồ, biển, gây ra hiện tượng ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng. Điều này làm giảm lượng oxy hòa tan, đưa các chất độc hại vào môi trường, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự sống của các loài thủy sinh vật, thậm chí gây chết hàng loạt.

Giải thích: Giới hạn trên của sinh quyển thường được xác định là khoảng 10 km trong khí quyển, nơi vẫn có thể tìm thấy một số dạng sống như vi khuẩn hoặc bào tử nấm được gió đưa lên cao. Tuy nhiên, sự sống phong phú và đa dạng nhất tập trung ở các tầng thấp hơn của khí quyển, trên bề mặt đất và trong các đại dương.

Giải thích: Độ cao địa hình ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa. Càng lên cao, nhiệt độ và độ ẩm càng giảm, dẫn đến sự thay đổi rõ rệt của thảm thực vật và động vật, tạo thành các vành đai sinh vật khác nhau theo độ cao.

Giải thích: Rừng nhiệt đới nằm ở vùng xích đạo và cận xích đạo, nơi có nhiệt độ cao quanh năm và lượng mưa rất lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho thực vật phát triển xanh tốt và đa dạng. Đây là hai đặc điểm khí hậu nổi bật nhất của vùng rừng nhiệt đới.

Giải thích: Tầng vượt tán (hay tầng ưu thế sinh thái) là tầng cao nhất trong rừng nhiệt đới, bao gồm các cây thân gỗ khổng lồ có thể cao tới 50-60 mét, vươn hẳn lên trên các tầng khác để tối đa hóa việc hấp thụ ánh sáng mặt trời.

Giải thích: Có rất nhiều hành động nhỏ nhưng ý nghĩa mà mỗi chúng ta có thể làm để bảo vệ đa dạng sinh học như: trồng cây xanh, không vứt rác bừa bãi, tiết kiệm điện nước, không săn bắt động vật hoang dã, tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường cho người thân và bạn bè.

Giải thích: Quá trình quang hợp của cây xanh trong rừng nhiệt đới hấp thụ một lượng lớn khí carbon dioxide (CO₂) từ khí quyển và thải ra khí oxygen (O₂). Điều này giúp làm giảm lượng khí nhà kính, góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu và giảm thiểu hiệu ứng nhà kính.

Giải thích: Rừng nhiệt đới phát triển mạnh mẽ ở các khu vực gần đường xích đạo, nằm giữa hai chí tuyến Bắc và Nam. Đây là những nơi có khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều quanh năm, tạo điều kiện thuận lợi cho thực vật sinh trưởng và phát triển.

Giải thích: Yếu tố chính tạo ra sự khác biệt về nhiệt độ và độ ẩm, dẫn đến hình thành các đới thiên nhiên khác nhau là vĩ độ. Do Trái Đất có dạng hình cầu và chuyển động quanh Mặt Trời, góc chiếu sáng của Mặt Trời thay đổi theo vĩ độ, làm cho lượng nhiệt nhận được ở các khu vực khác nhau là không đồng đều.

Giải thích: Rừng nhiệt đới có khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều quanh năm, tạo điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của thảm thực vật phong phú. Điều này cung cấp nguồn thức ăn và môi trường sống đa dạng cho vô số loài động vật, dẫn đến sự đa dạng sinh học cao nhất trên Trái Đất.

Giải thích: Ba đới nhiệt chính trên Trái Đất là: Nhiệt đới (nằm giữa hai chí tuyến, nóng quanh năm), Ôn đới (nằm giữa chí tuyến và vòng cực, có bốn mùa rõ rệt), và Hàn đới (nằm từ vòng cực đến cực, lạnh giá quanh năm).

Giải thích: Khai thác lâm sản trái phép (chặt phá rừng bừa bãi) và chuyển đổi đất rừng thành đất nông nghiệp (như trồng cây công nghiệp, chăn nuôi) là hai hoạt động của con người gây ra mối đe dọa lớn nhất, làm mất đi diện tích rừng nhiệt đới và hệ sinh thái đa dạng của nó một cách nhanh chóng.

Giải thích: Khi di chuyển từ vùng xích đạo về hai cực, lượng nhiệt và ẩm giảm dần, dẫn đến sự thay đổi rõ rệt của các đới thiên nhiên theo một trình tự nhất định: từ rừng nhiệt đới ở xích đạo, qua xavan, hoang mạc, thảo nguyên, rừng lá kim, đài nguyên và cuối cùng là băng giá vĩnh cửu ở vùng cực.

Giải thích: Đới ôn hòa (ôn đới) có đặc trưng là sự phân hóa rõ rệt thành bốn mùa (xuân, hạ, thu, đông) với nhiệt độ thay đổi theo mùa, mang đến những cảnh sắc thiên nhiên đa dạng và khác biệt so với vùng nhiệt đới nóng ẩm quanh năm hay vùng hàn đới lạnh giá.

Giải thích: Đới lạnh có khí hậu khắc nghiệt, nhiệt độ thấp và mùa hè ngắn. Vì vậy, thực vật ở đây phải thích nghi bằng cách có kích thước nhỏ như rêu, địa y, cỏ ngắn và cây bụi lùn, chúng phát triển nhanh chóng trong thời gian ngắn ngủi của mùa hè.

Giải thích: Ngoài vĩ độ, các yếu tố như dòng biển nóng/lạnh, địa hình (độ cao, hướng sườn), và khoảng cách đến biển cũng ảnh hưởng lớn đến khí hậu và sự phân bố của các đới thiên nhiên, tạo ra sự khác biệt ngay cả ở những nơi có cùng vĩ độ.

Giải thích: Xavan là đới thiên nhiên nằm trong vùng nhiệt đới nhưng có hai mùa mưa và khô rõ rệt. Đặc điểm này tạo điều kiện cho sự phát triển của đồng cỏ cao, xen kẽ là các cây bụi và cây thân gỗ mọc đơn lẻ hoặc thành cụm nhỏ.

Giải thích: Đới lạnh (hàn đới) có đặc điểm khí hậu khắc nghiệt nhất với nhiệt độ luôn thấp, thường xuyên dưới 0°C và có băng tuyết bao phủ quanh năm, khiến cho sự sống của thực vật và động vật gặp nhiều khó khăn.

Giải thích: Để hiểu rõ về môi trường tự nhiên địa phương, chúng ta cần quan sát và ghi nhận nhiều yếu tố như: nhiệt độ trung bình, lượng mưa, các dạng địa hình (đồi, núi, đồng bằng), các loài thực vật và động vật đặc trưng, các nguồn nước (sông, hồ), và loại đất phổ biến. Hai yếu tố chính thường được nhắc đến là nhiệt độ và lượng mưa vì chúng quyết định lớn đến khí hậu và thảm thực vật.

Giải thích: Hoang mạc là vùng có lượng mưa cực kì thấp, dẫn đến điều kiện khô hạn khắc nghiệt. Thực vật ở đây phải có những đặc điểm thích nghi đặc biệt như thân mọng nước, lá biến thành gai, hoặc rễ ăn sâu để tìm kiếm và giữ nước.

Giải thích: Có nhiều hoạt động học sinh có thể làm để bảo vệ môi trường địa phương như: tham gia các buổi trồng cây xanh ở trường hoặc khu phố, không vứt rác bừa bãi ra sông, hồ, ao, đường phố, tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày, hoặc tuyên truyền cho bạn bè và người thân về ý thức bảo vệ môi trường.

Giải thích: Đới ôn hòa (ôn đới) có khí hậu đa dạng, từ ôn đới hải dương đến ôn đới lục địa. Ở những vùng có mùa đông lạnh và kéo dài, đặc biệt là ở phía bắc của đới ôn hòa, thảm thực vật đặc trưng là rừng lá kim (taiga) hoặc rừng hỗn giao. Các cây lá kim có khả năng chịu lạnh tốt và giữ được lá xanh quanh năm.

Giải thích: Việc tìm hiểu môi trường tự nhiên địa phương giúp học sinh không chỉ có thêm kiến thức mà quan trọng hơn là hiểu được sự tương tác giữa con người và tự nhiên, từ đó nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường nơi mình đang sinh sống.

Giải thích: Để đo lượng mưa, chúng ta cần sử dụng vũ kế (hay còn gọi là ống đo mưa). Việc ghi nhận cần được thực hiện sau mỗi trận mưa hoặc định kì hàng ngày vào một giờ nhất định để tổng kết lượng mưa trong tuần một cách chính xác.

Giải thích: Địa hình được đặc trưng bởi các yếu tố như độ cao so với mực nước biển, độ dốc và hướng nghiêng của bề mặt đất. Việc mô tả những yếu tố này giúp chúng ta hình dung rõ ràng về dạng địa hình (đồng bằng, đồi núi, cao nguyên...) và ảnh hưởng của nó đến các yếu tố tự nhiên khác.

Giải thích: Có rất nhiều hoạt động của con người có thể cải thiện môi trường tự nhiên. Ví dụ, trồng cây xanh giúp tăng cường không khí trong lành, chống xói mòn đất; dọn dẹp vệ sinh môi trường giúp giảm ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và đất; xây dựng các công viên, khu bảo tồn giúp bảo vệ đa dạng sinh học.

Giải thích: Ghi chép, chụp ảnh và vẽ sơ đồ là những phương pháp thu thập dữ liệu quan trọng trong nghiên cứu thực địa. Chúng giúp chúng ta ghi lại thông tin một cách chi tiết, chính xác, trực quan, làm cơ sở để phân tích, đánh giá và trình bày kết quả nghiên cứu một cách khoa học và dễ hiểu nhất.