40 câu Lịch Sử và Địa Lý Lớp 6 – Chương 2: Trái Đất – Hành tinh của hệ Mặt Trời – SBT – KNTT

Giải thích: Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời, sau Sao Thủy và Sao Kim. Đây là vị trí thuận lợi giúp Trái Đất có nhiệt độ và điều kiện phù hợp cho sự sống.

Giải thích: Trái Đất tự quay quanh trục từ Tây sang Đông trong khoảng 24 giờ. Hệ quả chính và dễ nhận thấy nhất của chuyển động này là sự luân phiên ngày và đêm trên Trái Đất, giúp các khu vực trên Trái Đất lần lượt được chiếu sáng và chìm trong bóng tối.

Giải thích: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip mất khoảng 365 ngày và 6 giờ để hoàn thành một vòng. Thời gian dư ra 6 giờ mỗi năm sẽ được cộng dồn lại thành một ngày sau 4 năm, tạo ra năm nhuận.

Giải thích: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo có hình dạng elip. Hướng chuyển động là từ Tây sang Đông, hay còn gọi là ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ cực Bắc xuống.

Giải thích: Các mùa trong năm trên Trái Đất được tạo ra do sự kết hợp của hai yếu tố: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo và trục Trái Đất nghiêng một góc không đổi so với mặt phẳng quỹ đạo. Điều này làm cho các bán cầu nhận được lượng nhiệt và ánh sáng khác nhau trong các thời điểm khác nhau của năm.

Giải thích: Trái Đất là hành tinh duy nhất trong Hệ Mặt Trời mà chúng ta biết có sự sống, nhờ vào sự tồn tại của nước ở cả ba thể (rắn, lỏng, khí) và một bầu khí quyển có thành phần phù hợp, giữ nhiệt độ ổn định và bảo vệ sự sống.

Giải thích: Hệ Mặt Trời của chúng ta có 8 hành tinh chính. Ngoài Trái Đất, các hành tinh khác bao gồm: Sao Thủy, Sao Kim, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Em có thể kể bất kỳ hai hành tinh nào trong số này.

Giải thích: Do ảnh hưởng của chuyển động tự quay, Trái Đất không có hình cầu hoàn hảo mà bị dẹt ở hai cực và phình ra ở vùng xích đạo. Hình dạng này được gọi là hình khối cầu dẹt.

Giải thích: Trục Trái Đất luôn nghiêng một góc khoảng 23.5 độ (hoặc 23 độ 27 phút) so với mặt phẳng quỹ đạo của nó. Độ nghiêng này, cùng với chuyển động quay quanh Mặt Trời, là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng các mùa trên Trái Đất.

Giải thích: Mặt Trời có khối lượng rất lớn, tạo ra một lực hấp dẫn mạnh mẽ. Chính lực hấp dẫn này đã giữ Trái Đất và tất cả các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời chuyển động theo quỹ đạo ổn định quanh Mặt Trời.

Giải thích: Trái Đất tự quay quanh trục của nó trong khoảng 24 giờ (chính xác hơn là 23 giờ 56 phút 4 giây) để tạo ra một ngày đêm.

Giải thích: Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ Tây sang Đông. Chính vì vậy mà chúng ta thấy Mặt Trời mọc ở phía Đông và lặn ở phía Tây.

Giải thích: Do Trái Đất tự quay quanh trục từ Tây sang Đông, chúng ta quan sát thấy Mặt Trời dường như di chuyển từ Đông sang Tây, tạo ra hiện tượng Mặt Trời mọc ở phía Đông và lặn ở phía Tây.

Giải thích: Trái Đất có hình cầu với 360°. Một ngày có 24 giờ. Do đó, mỗi giờ Trái Đất tự quay được một góc là 360° ÷ 24 giờ = 15°. Đây là cơ sở để chia Trái Đất thành 24 múi giờ, mỗi múi giờ rộng 15° kinh tuyến.

Giải thích: Hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau là do Trái Đất có hình cầu và tự quay quanh trục của nó. Tại bất kỳ thời điểm nào, Mặt Trời chỉ có thể chiếu sáng được một nửa bề mặt Trái Đất (phần ban ngày), trong khi nửa còn lại không được chiếu sáng (phần ban đêm). Khi Trái Đất quay, các khu vực trên bề mặt của nó lần lượt được Mặt Trời chiếu sáng và sau đó chìm vào bóng tối, tạo ra sự luân phiên giữa ngày và đêm.

Giải thích: Trục tự quay của Trái Đất là một đường tưởng tượng nối liền hai cực và đi qua tâm Trái Đất, nơi mà Trái Đất thực hiện chuyển động tự quay của mình. Đây là khái niệm cơ bản để hiểu về sự tự quay của Trái Đất.

Giải thích: Việt Nam ở múi giờ +7, nghĩa là sớm hơn Luân Đôn 7 tiếng. Để tìm giờ ở Luân Đôn, ta lấy giờ hiện tại ở Việt Nam trừ đi 7 tiếng. 14 giờ - 7 giờ = 7 giờ. Vì vậy, ở Luân Đôn đang là 7 giờ sáng.

Giải thích: Chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất tạo ra hiện tượng ngày và đêm luân phiên. Nếu Trái Đất ngừng quay, một nửa bề mặt Trái Đất sẽ luôn đối diện với Mặt Trời và luôn là ban ngày, trong khi nửa còn lại sẽ luôn khuất Mặt Trời và luôn là ban đêm.

Giải thích: Đường đổi ngày quốc tế là kinh tuyến 180°. Khi đi qua đường này từ Tây sang Đông, chúng ta lùi lại một ngày; ngược lại, khi đi từ Đông sang Tây, chúng ta tăng thêm một ngày. Điều này giúp đồng bộ hóa ngày tháng trên toàn cầu dựa trên hệ thống múi giờ.

Giải thích: Tốc độ tự quay của Trái Đất nhanh nhất tại đường xích đạo. Điều này là do các điểm trên xích đạo phải di chuyển một quãng đường dài nhất trong cùng một khoảng thời gian (24 giờ) để hoàn thành một vòng quay, trong khi các điểm càng gần cực thì quãng đường di chuyển càng ngắn, dẫn đến tốc độ dài chậm hơn.

Giải thích: Độ dài ngày và đêm thay đổi theo mùa là do Trái Đất vừa chuyển động quanh Mặt Trời trên quỹ đạo hình elip, đồng thời trục tự quay của Trái Đất luôn nghiêng một góc không đổi so với mặt phẳng quỹ đạo. Sự kết hợp này làm cho các tia nắng Mặt Trời chiếu tới các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất thay đổi trong năm, dẫn đến sự thay đổi về độ dài ngày và đêm.

Giải thích: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời trên một quỹ đạo hình elip. Do đó, khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trời thay đổi trong năm. Trái Đất ở vị trí xa Mặt Trời nhất (viễn nhật) vào khoảng đầu tháng 7, và ở vị trí gần Mặt Trời nhất (cận nhật) vào khoảng đầu tháng 1.

Giải thích: Một năm dương lịch thông thường có 365 ngày. Tuy nhiên, Trái Đất mất khoảng 365 ngày 6 giờ để hoàn thành một vòng quay quanh Mặt Trời. Để bù đắp cho 6 giờ dư ra mỗi năm (tức là 6 giờ × 4 năm = 24 giờ = 1 ngày), cứ 4 năm một lần, lịch sẽ thêm một ngày vào tháng Hai, tạo thành năm nhuận có 366 ngày.

Giải thích: Hai ngày này được gọi là ngày xuân phân và ngày thu phân. Ngày xuân phân diễn ra vào khoảng 21 tháng 3, và ngày thu phân diễn ra vào khoảng 23 tháng 9. Vào những ngày này, trục Trái Đất nghiêng không hướng về phía Mặt Trời hay ra xa Mặt Trời, mà vuông góc với đường nối Trái Đất và Mặt Trời, khiến ánh sáng Mặt Trời chiếu thẳng góc với đường xích đạo.

Giải thích: Trục Trái Đất nghiêng là nguyên nhân chính gây ra các mùa và sự thay đổi độ dài ngày đêm trong năm. Nếu trục Trái Đất vuông góc với mặt phẳng quỹ đạo, thì mọi nơi trên Trái Đất sẽ nhận được lượng ánh sáng Mặt Trời tương đương nhau trong suốt cả năm. Khi đó, sẽ không có sự thay đổi về góc chiếu sáng của Mặt Trời theo mùa, dẫn đến độ dài ngày và đêm sẽ xấp xỉ bằng nhau (12 giờ ngày, 12 giờ đêm) ở hầu hết các vĩ độ trong suốt cả năm, và các mùa sẽ không còn rõ rệt hoặc biến mất.

Giải thích: Trái Đất chuyển động trên một quỹ đạo không phải là hình tròn hoàn hảo mà là hình elip (hình bầu dục), với Mặt Trời nằm ở một trong hai tiêu điểm của hình elip đó.

Giải thích: Ngày Hạ chí (khoảng 21 hoặc 22 tháng 6) là thời điểm mà ánh sáng Mặt Trời chiếu thẳng góc với Chí tuyến Bắc (vĩ tuyến 23°27' Bắc). Đây là ngày dài nhất ở bán cầu Bắc và là ngày bắt đầu mùa hè ở bán cầu Bắc.

Giải thích: Do trục Trái Đất nghiêng một góc không đổi và Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời, khi một bán cầu nghiêng về phía Mặt Trời (nhận nhiều ánh sáng và nhiệt hơn, là mùa hè), bán cầu còn lại sẽ nghiêng ra xa Mặt Trời (nhận ít ánh sáng và nhiệt hơn, là mùa đông). Vì vậy, khi bán cầu Bắc là mùa hè thì bán cầu Nam là mùa đông.

Giải thích: Hiện tượng các mùa trong năm trên Trái Đất chủ yếu là do sự kết hợp của hai yếu tố: 1. Trái Đất chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời. 2. Trục tự quay của Trái Đất nghiêng một góc không đổi (khoảng 23.5°) so với mặt phẳng quỹ đạo. Sự nghiêng của trục làm cho các bán cầu nhận được lượng ánh sáng và nhiệt khác nhau trong các thời điểm khác nhau của năm, dẫn đến sự thay đổi của các mùa.

Giải thích: Theo định luật Kepler, Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời với tốc độ không đều. Khi Trái Đất ở gần Mặt Trời nhất (cận nhật, khoảng đầu tháng 1), lực hấp dẫn mạnh hơn, làm cho nó chuyển động nhanh hơn trên quỹ đạo. Ngược lại, khi ở xa Mặt Trời nhất (viễn nhật, khoảng đầu tháng 7), lực hấp dẫn yếu hơn, làm cho nó chuyển động chậm hơn.

Giải thích: Theo quy ước, Mặt Trời mọc ở phía Đông. Vì vậy, khi em quay mặt về phía Mặt Trời mọc vào buổi sáng, phía trước em chính là hướng Đông.

Giải thích: Ở Việt Nam (thuộc Bắc bán cầu), vào giữa trưa, Mặt Trời thường nằm ở phía Nam (hoặc gần thiên đỉnh). Do đó, bóng của các vật thể sẽ đổ về hướng ngược lại, tức là hướng Bắc.

Giải thích: La bàn là dụng cụ chuyên dụng để xác định phương hướng. Kim la bàn là một nam châm nhỏ, luôn chỉ về hướng Bắc địa lí (hoặc gần Bắc địa lí), giúp người dùng dễ dàng xác định các hướng còn lại.

Giải thích: Sao Bắc Cực (hay Polaris) là ngôi sao nằm gần như trùng với trục quay của Trái Đất ở bán cầu Bắc. Vì vậy, nó luôn xuất hiện ở một vị trí cố định trên bầu trời đêm và chỉ ra hướng Bắc.

Giải thích: Xác định phương hướng là kỹ năng cơ bản và quan trọng nhất để chúng ta có thể định vị bản thân, tìm đường đi, tránh lạc đường khi di chuyển, đặc biệt là ở những nơi xa lạ hoặc trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Giải thích: Mặt Trời lặn ở phía Tây. Nếu em quay lưng về phía Mặt Trời lặn (tức là quay lưng về hướng Tây), thì phía trước mặt em sẽ là hướng đối diện với hướng Tây, đó chính là hướng Đông.

Giải thích: Ở Bắc bán cầu, rêu và địa y thường ưa môi trường ẩm ướt và ít ánh nắng mặt trời trực tiếp. Phía Bắc của gốc cây thường ít nhận được ánh nắng hơn so với các phía khác, do đó rêu và địa y phát triển mạnh mẽ hơn ở phía này, trở thành một dấu hiệu tự nhiên để xác định hướng Bắc.

Giải thích: Việc xác định phương hướng rất quan trọng trong các hoạt động di chuyển xa, trên địa hình lạ, hoặc khi thời tiết xấu (như đi biển, leo núi, lái máy bay). Đối với một học sinh đi bộ đến trường theo lối quen thuộc, việc xác định phương hướng không quá cấp thiết vì đã biết đường đi và có thể dễ dàng nhận ra các mốc địa hình.

Giải thích: Mặt Trời mọc ở phía Đông. Nếu Mặt Trời ở bên tay phải của em, điều đó có nghĩa là tay phải của em đang chỉ về hướng Đông. Khi đó, nếu em dang rộng hai tay, tay phải là Đông, tay trái là Tây. Phía trước mặt em sẽ là hướng Nam, và sau lưng em là hướng Bắc.

Giải thích: La bàn hoạt động dựa trên từ trường của Trái Đất. Các vật liệu có từ tính (như sắt, thép) hoặc các thiết bị điện tử đang hoạt động (như điện thoại, máy tính) có thể tạo ra từ trường riêng, gây nhiễu loạn từ trường tự nhiên và làm kim la bàn bị lệch, dẫn đến xác định phương hướng không chính xác.