40 câu Khoa học tự nhiên Lớp 6 – CHƯƠNG VIII: LỰC TRONG ĐỜI SỐNG

Giải thích: Lực là tác dụng đẩy hoặc kéo của vật này lên vật khác, làm thay đổi trạng thái chuyển động hoặc làm biến dạng vật.

Giải thích: Khi đạp xe, lực đạp tác dụng lên bàn đạp làm bánh xe quay nhanh hơn, khiến chiếc xe tăng tốc độ. Tương tự, khi phanh xe, lực phanh làm giảm tốc độ của xe.

Giải thích: Kéo xe đồ chơi (lực kéo), bóp nát vỏ lon (lực ép làm biến dạng), đẩy cửa (lực đẩy) đều là các hoạt động có tác dụng lực. Nghe nhạc bằng tai nghe là hoạt động cảm thụ âm thanh, không liên quan đến việc tác dụng lực lên vật thể.

Giải thích: Khi bạn dùng tay nặn đất sét, lực từ tay bạn tác dụng làm cho khối đất sét thay đổi hình dạng. Các ví dụ khác có thể là: bẻ cong một chiếc thước kẻ, nén một lò xo, hoặc dẫm lên một lon nước rỗng làm nó méo mó.

Giải thích: Để mô tả đầy đủ một lực, ta cần xác định ba yếu tố: điểm đặt (nơi lực tác dụng lên vật), hướng (lực đẩy hay kéo theo hướng nào) và độ lớn (lực mạnh hay yếu).

Giải thích: Hành động đẩy chiếc xe đẩy hàng từ trạng thái đứng yên sang chuyển động thể hiện rõ ràng tác dụng của lực làm vật bắt đầu chuyển động.

Giải thích: Điểm gốc của mũi tên trong hình biểu diễn lực chính là điểm mà lực tác dụng lên vật, hay còn gọi là điểm đặt của lực.

Giải thích: Lực kéo là lực làm vật tiến lại gần người kéo. Do đó, hướng của lực kéo chiếc hộp sẽ là hướng về phía người kéo.

Giải thích: Hành động bóp phanh tạo ra lực ma sát giữa má phanh và vành xe, giúp làm giảm tốc độ chuyển động của xe đạp, thậm chí dừng lại.

Giải thích: Với tỉ lệ xích 1 cm tương ứng với 10 N, để biểu diễn lực 45 N, ta cần đoạn thẳng có chiều dài: 45 N ÷ 10 N/cm = 4.5 cm.

Giải thích: Khi có lực tác dụng, lò xo có thể bị dãn ra (khi bị kéo) hoặc nén lại (khi bị đẩy/ép). Đây là hiện tượng biến dạng của lò xo.

Giải thích: Trong giới hạn đàn hồi, độ giãn của lò xo tỉ lệ thuận với độ lớn của lực tác dụng. Vì 200g gấp đôi 100g, nên lực tác dụng cũng gấp đôi, do đó lò xo sẽ giãn ra gấp đôi, tức là 2 cm × 2 = 4 cm.

Giải thích: Điểm đặt của lực là điểm mà lực tác dụng lên vật. Trong trường hợp này, lực của tay tác dụng trực tiếp lên chiếc xe, vậy điểm đặt là ở chiếc xe. Hướng của lực là hướng mà ta đẩy chiếc xe, tức là hướng về phía trước.

Giải thích: Tỉ lệ xích của lực được biểu diễn là 15 N / 3 cm = 5 N/cm (mỗi cm biểu diễn 5 N). Để biểu diễn lực 25 N, chiều dài đoạn mũi tên cần là 25 N / (5 N/cm) = 5 cm.

Giải thích: A, B, D là các trường hợp lò xo bị kéo giãn. Khi đặt một vật nặng lên lò xo thẳng đứng, trọng lực của vật sẽ ép lò xo lại, làm lò xo bị nén.

Giải thích: Biến dạng đàn hồi là loại biến dạng mà vật có thể trở lại hình dạng ban đầu sau khi lực gây biến dạng không còn tác dụng nữa. Đây là đặc tính quan trọng của lò xo.

Giải thích: Có nhiều vật dụng sử dụng lò xo. Ví dụ, bút bi dùng lò xo để đẩy ruột bút ra vào; cân đồng hồ dùng lò xo để đo khối lượng; kẹp giấy, giảm xóc xe đạp/xe máy, đệm lò xo cũng là các ví dụ điển hình.

Giải thích: Lực đàn hồi luôn có xu hướng chống lại sự biến dạng của lò xo, tức là nó sẽ tác dụng theo hướng ngược lại với lực gây ra biến dạng. Khi lò xo bị nén, lực đàn hồi sẽ đẩy vật ra, ngược chiều với lực nén.

Giải thích: Độ biến dạng (độ giãn) của lò xo được tính bằng hiệu giữa chiều dài sau khi biến dạng và chiều dài tự nhiên. Trong trường hợp này là 18 cm - 15 cm = 3 cm.

Giải thích: Khi lò xo bị kéo dãn hoặc nén với một lực vượt quá giới hạn đàn hồi của nó, lò xo sẽ bị biến dạng vĩnh viễn (biến dạng không đàn hồi) và không thể trở lại hình dạng ban đầu sau khi bỏ lực tác dụng. Điều này có nghĩa là lò xo đã bị hỏng.

Giải thích: Lực hấp dẫn của Trái Đất tác dụng lên mọi vật xung quanh nó được gọi là trọng lực. Trọng lực có phương thẳng đứng, chiều hướng về tâm Trái Đất (tức là từ trên xuống dưới) và là nguyên nhân làm các vật rơi xuống đất.

Giải thích: Lực làm quả táo rơi xuống là trọng lực (hay lực hấp dẫn của Trái Đất). Trọng lực tác dụng lên một vật có điểm đặt tại tâm của vật đó (hoặc gần tâm vật).

Giải thích: Trọng lượng của một vật được tính bằng công thức P = 10m, trong đó P là trọng lượng (đơn vị Newton) và m là khối lượng (đơn vị kilôgam).
Với m = 2.5 kg, trọng lượng P = 10 × 2.5 = 25 N.

Giải thích: Lực kế là dụng cụ dùng để đo độ lớn của lực, trong đó có trọng lực (trọng lượng). Có nhiều loại lực kế như lực kế lò xo, lực kế điện tử.

Giải thích: Khi bạn An buông tay, quả bóng chịu tác dụng của trọng lực (lực hấp dẫn của Trái Đất). Trọng lực luôn có hướng thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới, kéo vật về phía tâm Trái Đất.

Giải thích: Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng. Một đặc điểm quan trọng của lực hấp dẫn là nó có thể tác dụng từ xa, không cần sự tiếp xúc trực tiếp giữa các vật. Ví dụ, Trái Đất hút Mặt Trăng, hoặc quả táo rơi xuống đất mà không cần chạm vào Trái Đất trước đó.

Giải thích: Trọng lượng của một vật được tính bằng công thức: Trọng lượng = Khối lượng × 10 N/kg (nếu lấy g ≈ 10 N/kg).
Vậy, Khối lượng = Trọng lượng ÷ 10 N/kg = 70 N ÷ 10 N/kg = 7 kg.

Giải thích: Khi đi bộ, lực ma sát giữa bàn chân (hoặc đế giày) và mặt đường đóng vai trò rất quan trọng. Lực ma sát này giúp tạo ra độ bám, ngăn chúng ta bị trượt ngã và đồng thời tạo điểm tựa để chúng ta đẩy cơ thể về phía trước.

Giải thích: Lực ma sát thường cản trở chuyển động. Đối với các hoạt động như trượt băng, trượt ván, hoặc di chuyển các vật nặng, việc giảm ma sát sẽ giúp vật di chuyển dễ dàng hơn, ít tốn sức hơn và đạt tốc độ cao hơn.

Giải thích: Lực ma sát có thể có lợi hoặc có hại tùy trường hợp.
A. Bánh xe ô tô lăn: Lực ma sát giúp bánh xe bám đường và tạo lực đẩy ô tô về phía trước (có lợi).
B. Người đi bộ: Lực ma sát giúp người không bị trượt ngã và di chuyển về phía trước (có lợi).
C. Kéo hộp gỗ trượt trên sàn: Lực ma sát giữa hộp và sàn cản trở chuyển động kéo, làm ta phải dùng nhiều sức hơn (có hại/cản trở).
D. Viết phấn lên bảng: Lực ma sát giúp phấn bám vào bảng và tạo ra chữ viết (có lợi).

Giải thích: Đế giày có rãnh và gai giúp tăng độ bám, tức là tăng lực ma sát giữa giày và bề mặt vách đá, giúp vận động viên không bị trượt và leo lên dễ dàng hơn. Đây là một ứng dụng của lực ma sát có ích.

Giải thích: Vỏ tàu được thiết kế thuôn, thon dài hoặc hình giọt nước giúp giảm diện tích tiếp xúc trực tiếp với nước theo hướng chuyển động và giảm sự nhiễu loạn của dòng chảy, từ đó giảm lực cản của nước và giúp tàu di chuyển nhanh hơn, tiết kiệm năng lượng hơn.

Giải thích: Dầu mỡ giúp bôi trơn các khớp nối của xích, làm giảm lực ma sát giữa các bộ phận chuyển động, nhờ đó xe đạp di chuyển nhẹ nhàng và hiệu quả hơn. Trong trường hợp này, lực ma sát có hại và cần được giảm bớt.

Giải thích: Giữ cơ thể thẳng và ít động tác thừa giúp giảm diện tích bề mặt tiếp xúc với nước theo hướng chuyển động và giảm sự nhiễu loạn của dòng nước, từ đó giảm lực cản của nước, giúp vận động viên bơi nhanh hơn và ít tốn sức hơn.

Giải thích: Khi bóp phanh, má phanh sẽ ép vào vành xe (hoặc đĩa phanh), tạo ra lực ma sát lớn giữa má phanh và vành xe, làm cản trở chuyển động quay của bánh xe và khiến xe dừng lại. Đây là một ứng dụng quan trọng của lực ma sát để đảm bảo an toàn.

Giải thích: Lực cản của nước (hay còn gọi là lực cản của chất lỏng) luôn có tác dụng cản trở chuyển động của vật, do đó hướng của nó luôn ngược chiều với chiều chuyển động của vật.

Giải thích: Khi một chiếc tàu muốn dừng lại hoặc giảm tốc độ đáng kể, việc thả neo xuống nước sẽ làm tăng lực cản của nước tác dụng lên neo và dây neo, từ đó giúp làm chậm và dừng con tàu một cách an toàn. Đây là một tác dụng có lợi của lực cản nước.

Giải thích: Lực cản của nước (và các chất lưu nói chung) phụ thuộc vào tốc độ di chuyển của vật. Vật di chuyển càng nhanh, lực cản tác dụng lên nó càng lớn.

Giải thích: Lực cản của nước phụ thuộc vào diện tích bề mặt của vật tiếp xúc với nước theo chiều chuyển động. Kéo quyển sách với mặt rộng đối diện chiều chuyển động sẽ tạo ra diện tích tiếp xúc lớn hơn, do đó lực cản của nước sẽ lớn hơn.

Giải thích: Khi chèo thuyền kayak, người chèo phải dùng sức để đẩy mái chèo và làm thuyền di chuyển, đồng thời phải vượt qua lực cản của nước tác dụng lên thân thuyền để thuyền có thể tiến về phía trước. Các hoạt động khác không đòi hỏi vượt qua lực cản của nước một cách đáng kể hoặc không liên quan trực tiếp đến việc di chuyển trong nước.