30 câu Lịch Sử và Địa Lý Lớp 6 – Chương 2: Xã hội nguyên thủy- Sách bài tập

Giải thích: Theo các nghiên cứu khoa học, loài người hiện đại có nguồn gốc từ một loài vượn cổ ở châu Phi và đã trải qua quá trình tiến hóa lâu dài, phức tạp trong hàng triệu năm để hình thành và phát triển.

Giải thích: Người tối cổ đã có khả năng đi đứng thẳng bằng hai chi sau một cách vững chắc và quan trọng hơn là họ đã biết chế tạo, sử dụng các công cụ lao động bằng đá một cách thô sơ để kiếm sống, đây là bước tiến lớn so với loài vượn người.

Giải thích: Người tối cổ chủ yếu sử dụng các loại đá cuội được ghè đẽo một mặt hoặc hai mặt một cách thô sơ để tạo thành các công cụ như rìu đá, công cụ chặt, hái,... phục vụ cho việc săn bắt và hái lượm.

Giải thích: Lửa là một trong những phát minh vĩ đại nhất của Người tối cổ. Nó không chỉ giúp họ sưởi ấm trong đêm lạnh, xua đuổi thú dữ mà còn giúp nướng chín thức ăn, làm cho thức ăn dễ tiêu hóa hơn, góp phần nâng cao sức khỏe và tuổi thọ, cải thiện đáng kể đời sống.

Giải thích: Người tinh khôn có cấu tạo cơ thể hoàn thiện như người hiện đại: thể tích não lớn hơn (trung bình 1400 cm³), hộp sọ phát triển, có trán và cằm rõ rệt. Bàn tay của họ cũng khéo léo hơn, giúp chế tạo công cụ tinh xảo hơn và phát triển tư duy, ngôn ngữ.

Giải thích: Dựa trên các bằng chứng khảo cổ học, Người tối cổ (Homo erectus) được cho là đã xuất hiện cách đây khoảng 1 - 2 triệu năm trước. Đây là một giai đoạn quan trọng trong quá trình tiến hóa của loài người.

Giải thích: Lao động, đặc biệt là việc chế tạo và sử dụng công cụ lao động, là yếu tố quyết định thúc đẩy quá trình tiến hóa từ vượn người thành người. Quá trình lao động đã giúp phát triển não bộ, hình thành tư duy và khả năng sáng tạo.

Giải thích: Khi Người tinh khôn xuất hiện, họ bắt đầu sống thành từng nhóm người có cùng huyết thống, gọi là thị tộc. Đây là hình thức tổ chức xã hội đầu tiên, đánh dấu sự phát triển về đời sống cộng đồng của loài người.

Giải thích: Ngôn ngữ là một bước tiến vượt bậc của Người tinh khôn. Nó không chỉ giúp họ giao tiếp, trao đổi kinh nghiệm trong săn bắt, hái lượm và phối hợp lao động hiệu quả hơn, mà còn cho phép truyền đạt tri thức từ thế hệ này sang thế hệ khác, thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Giải thích: Với tư duy phát triển và khả năng chế tạo công cụ tốt hơn, Người tinh khôn không chỉ dựa vào hang động tự nhiên mà còn biết dựng lều, làm nhà đơn giản từ cành cây, xương thú, da thú... để tạo ra nơi ở ổn định hơn, phù hợp với cuộc sống định cư hoặc bán định cư.

Giải thích: Trong giai đoạn đầu của xã hội nguyên thủy, con người sống phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, chủ yếu thông qua hoạt động săn bắt động vật và hái lượm hoa quả, củ, hạt từ môi trường xung quanh để kiếm thức ăn.

Giải thích: Trong thị tộc nguyên thủy, phụ nữ đóng vai trò rất quan trọng, thường đảm nhiệm các công việc như hái lượm thực phẩm, chăm sóc con cái, giữ lửa trong hang động/nhà ở và sau này là làm đồ gốm. Đây là những công việc giúp duy trì sự sống và ổn định cho cộng đồng.

Giải thích: Nghệ thuật nguyên thủy, đặc biệt là các bức vẽ trong hang động của Người tinh khôn, thường lấy cảm hứng từ cuộc sống thực tế. Chúng phản ánh các cảnh săn bắt, các hoạt động sinh hoạt hàng ngày và hình ảnh các loài động vật mà họ săn bắt hoặc tiếp xúc, thể hiện mong muốn có những cuộc săn thành công và sự gắn bó với thiên nhiên.

Giải thích: Người tinh khôn đã có những bước tiến lớn trong việc chế tạo công cụ. Họ biết mài đá để tạo ra rìu đá mài sắc bén, chế tạo cung tên, lao để săn bắn hiệu quả hơn, dùng xương để làm kim khâu, và sau này biết làm đồ gốm để chứa đựng. Những công cụ này cho thấy tư duy sáng tạo và kỹ thuật cao hơn.

Giải thích: Việc Người tinh khôn phát hiện ra cách trồng trọt cây lương thực và chăn nuôi động vật đã tạo ra nguồn thức ăn ổn định, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào việc săn bắt và hái lượm. Điều này cho phép họ định cư lâu dài ở những vùng đất màu mỡ, gần nguồn nước để canh tác và chăm sóc vật nuôi, dần hình thành các làng mạc.

Giải thích: Trong xã hội nguyên thủy, con người còn rất yếu ớt trước sức mạnh của tự nhiên. Họ sống phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường xung quanh (thức ăn, nước uống, nơi ở) và phải tìm mọi cách để thích nghi với các điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, từ đó dần dần tích lũy kinh nghiệm để tồn tại và phát triển.

Giải thích: Trong xã hội nguyên thủy, tài sản chủ yếu là công cụ lao động thô sơ và sản phẩm săn bắt, hái lượm, thường thuộc sở hữu chung của cả cộng đồng (thị tộc). Mọi người cùng làm, cùng hưởng. Ngược lại, trong xã hội hiện đại, phần lớn tài sản thuộc sở hữu cá nhân hoặc tổ chức (tư hữu), và quyền sở hữu được pháp luật bảo vệ.

Giải thích: Cung tên là một phát minh vĩ đại, cho phép Người tinh khôn tấn công con mồi từ khoảng cách xa, giảm thiểu nguy hiểm khi đối mặt với các loài thú lớn và hung dữ. Điều này đã cải thiện đáng kể hiệu quả săn bắt và đảm bảo nguồn thức ăn ổn định hơn.

Giải thích: Việc sống và làm việc tập thể trong thị tộc mang lại nhiều lợi ích: tăng hiệu quả khi săn bắt động vật lớn và thu lượm thức ăn; giúp các thành viên bảo vệ lẫn nhau khỏi thú dữ và kẻ thù; chia sẻ kinh nghiệm sống, kỹ năng lao động; và đảm bảo sự duy trì, phát triển của nòi giống.

Giải thích: Xã hội nguyên thủy được đặc trưng bởi chế độ công hữu về tư liệu sản xuất và sự bình đẳng. Khi công cụ lao động phát triển, sản phẩm làm ra nhiều hơn, dẫn đến sự xuất hiện của của cải dư thừa. Từ đó, chế độ tư hữu nảy sinh, kéo theo sự phân hóa giàu nghèo và mâu thuẫn xã hội, làm cho xã hội nguyên thủy dần tan rã, nhường chỗ cho các hình thái xã hội có giai cấp.

Giải thích: Sự phát triển của công cụ lao động (đặc biệt là công cụ kim loại) và kỹ thuật sản xuất như trồng trọt, chăn nuôi đã giúp con người tạo ra nhiều sản phẩm hơn mức cần thiết để duy trì cuộc sống, từ đó dẫn đến sự xuất hiện của của cải dư thừa.

Giải thích: Khi của cải dư thừa xuất hiện và chế độ tư hữu ra đời, một số người (như những người đứng đầu thị tộc, bộ lạc, những người có sức lao động mạnh, có nhiều kinh nghiệm) đã chiếm đoạt được nhiều của cải hơn, trở nên giàu có và có quyền lực. Ngược lại, những người kém may mắn hoặc bị bắt trong chiến tranh (tù binh) có thể bị biến thành nô lệ, phải làm việc cho người khác và không có tài sản riêng, tạo nên sự phân hóa giàu nghèo và địa vị xã hội.

Giải thích: Khi các ngành kinh tế như chăn nuôi gia súc, trồng trọt trên diện rộng và đặc biệt là luyện kim phát triển, những công việc này thường đòi hỏi sức mạnh và kỹ năng của nam giới. Do đó, người đàn ông trở thành lực lượng lao động chính, tạo ra nhiều của cải hơn, địa vị của họ trong gia đình và xã hội dần tăng lên, dẫn đến sự ra đời của chế độ phụ hệ.

Giải thích: Công cụ bằng kim loại (như rìu đồng, cuốc sắt) sắc bén và bền chắc hơn rất nhiều so với công cụ đá. Điều này giúp con người khai hoang, làm đất, cày xới dễ dàng hơn, mở rộng diện tích canh tác, tăng năng suất lao động trong nông nghiệp và chăn nuôi. Đồng thời, công cụ kim loại cũng thúc đẩy sự phát triển của thủ công nghiệp, tạo ra nhiều sản phẩm hơn, góp phần tạo ra của cải dư thừa.

Giải thích: Khi xã hội nguyên thủy tan rã, các thị tộc liên kết lại thành bộ lạc, rồi các bộ lạc liên kết thành liên minh bộ lạc. Cùng với sự phân hóa giàu nghèo và xuất hiện tầng lớp có quyền lực, nhu cầu quản lý xã hội phức tạp hơn đã dẫn đến sự ra đời của nhà nước. Nhà nước là tổ chức xã hội đầu tiên có chức năng quản lý, bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị và duy trì trật tự xã hội.

Giải thích: Năng suất lao động tăng giúp tạo ra của cải dư thừa. Khi có của cải dư thừa, một số người có thể chuyên tâm vào một số nghề nhất định (như làm gốm, luyện kim, chế tác công cụ), không cần dành toàn bộ thời gian cho việc kiếm thức ăn, dẫn đến sự phân công lao động chuyên biệt hơn trong xã hội.

Giải thích: Hoạt động trao đổi hàng hóa giúp các bộ lạc hoặc cá nhân có được những sản phẩm mà mình không tự sản xuất được, hoặc trao đổi những sản phẩm mình dư thừa để lấy những thứ mình cần, qua đó đáp ứng nhu cầu đa dạng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Giải thích: Chế độ tư hữu là việc cá nhân hoặc một nhóm nhỏ sở hữu tài sản (ruộng đất, gia súc, công cụ sản xuất) làm của riêng, thay vì toàn bộ cộng đồng sở hữu chung như trước đây. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất của sự phân hóa tài sản và quyền lực trong xã hội nguyên thủy.

Giải thích: Khi các hoạt động kinh tế như trồng trọt, chăn nuôi, luyện kim phát triển, đòi hỏi nhiều sức lao động của nam giới, vai trò của người đàn ông trong việc tạo ra của cải dần trở nên nổi bật. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong cấu trúc gia đình, từ mẫu hệ (người phụ nữ giữ vai trò chủ đạo) sang phụ hệ (người đàn ông nắm quyền lực chính trong gia đình và xã hội).

Giải thích: Sự phân hóa giàu nghèo, sự xuất hiện của chế độ tư hữu và quyền lực cá nhân đã phá vỡ nguyên tắc công bằng, chia sẻ vốn có của xã hội nguyên thủy. Những mối quan hệ dựa trên huyết thống và bình đẳng dần bị thay thế bởi các mối quan hệ dựa trên tài sản và quyền lực, dẫn đến sự suy yếu và cuối cùng là tan rã của xã hội nguyên thủy.